Het hebben van kanker gaat gepaard met angst voor de dood, diepe onzekerheid en het verlies van sociale en maatschappelijke rollen. De psychosociale oncologie richt zich op deze psychologische en sociale aspecten van kanker. Terwijl de psychologische en sociale aspecten van kanker al zolang bestaan als de lichamelijke aspecten van kanker, bestaat de psychosociale oncologie als vakgebied pas sinds ongeveer 25 jaar.

De psychiaters Peter Maguire en Jimmie Holland hebben als eersten in de vakliteratuur gepubliceerd over de psychologische problematiek van kankerpatiënten en de noodzaak daaraan aandacht te besteden. In de jaren zeventig en tachtig ontstond in Nederland bij professionals belangstelling voor dit aspect van de kankerzorg. Naast begeleiding en behandeling van kankerpatiënten werd een begin gemaakt met sociaal-oncologisch onderzoek, met daarbij aandacht voor 'kwaliteit van leven' en 'voorlichting geven aan patiënten en publiek'.

Langzaam maar zeker is de psychosociale oncologie de kinderschoenen ontgroeid. Zo is in 1993 de Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO) opgericht. De NVPO biedt onderdak aan mensen die beroepsmatig werkzaam zijn in de psychosociale oncologie en ondersteunt hen in hun professionele ontwikkeling. Het gaat dan ook om een multidisciplinaire beroepsvereniging met ongeveer 300 leden, waaronder psychologen, verpleegkundigen, artsen, maatschappelijk werkers, geestelijk verzorgers en onderzoekers.